Πέμπτη, 18 Νοεμβρίου 2010

VICKY CRISTINA BARCELONA (2008), του Woody Allen


«Πρέπει να απολαμβάνουμε κάθε στιγμή στη ζωή, αφού όμως πρώτα αποδεχτούμε το γεγονός ότι αυτή στερείται κάθε νοήματος»
.

Και κάπως έτσι, με μία απλή πρόταση, ο ακαταμάχητος Juan Antonio μας αποκαλύπτεται ως η νέα, φρέσκια και άκρως γοητευτική «φωνή» του Woody Allen. Με όπλο την ασυναγώνιστα κοφτερή πένα του και σύμμαχο τα ηλιόλουστα τοπία της Καταλονίας, ο 72χρονος δημιουργός παραδίδει μία ακόμα ταινία εύγευστη, σαν παλιό καλό κρασί. Στο επίκεντρο βρίσκονται ξανά οι ανθρώπινες σχέσεις και η πολύπλοκη φύση τους. Το νέο του φιλμ είναι, πριν απ’ όλα, μια αριστοτεχνική κωμωδία ηθών, στο ύφος του Eric Rohmer, προσθέτοντας όμως και μια διάχυτη ειρωνεία απέναντι σε χαρακτήρες και δρώμενα. Αυτή εισάγεται κατά κύριο λόγο από την ύπαρξη ενός εξωτερικού αφηγητή – ένα εύρημα πρωτότυπο για τον νεοϋορκέζο δημιουργό. Στο επίκεντρο του σαρκασμού τίθεται ο σύγχρονος άνθρωπος που πιστεύει ότι μπορεί να εξασφαλίσει την ευτυχία, είτε με την πλήρη οργάνωση και τον έλεγχο είτε με μια προαποφασισμένη, κατ’ επίφαση, ελευθερία.

Η Vicky (Rebecca Hall) είναι έξυπνη, ντροπαλή, σχεδόν συντηρητική και αρραβωνιασμένη με έναν τυπικά «λαμπρό» Αμερικάνο νέο, τον Doug (ο ειρωνικός τρόπος που προφέρεται το όνομά του σε όλη τη διάρκεια της ταινίας είναι ενδεικτικός). Προκειμένου να ολοκληρώσει την μεταπτυχιακή εργασία της με θέμα την καταλονική ταυτότητα, αποφασίζει να περάσει το καλοκαίρι της στη Βαρκελώνη. Μαζί της έρχεται και η φίλη της, Cristina (Scarlett Johansson), που χρειάζεται λίγες διακοπές για να ξεπεράσει τον πρόσφατο χωρισμό της. Ανοιχτή σε νέες περιπέτειες και απελευθερωμένη, βρίσκεται στο άλλο άκρο από τη Vicky αναφορικά με τη φιλοσοφία της πάνω στον έρωτα και τις σχέσεις. Στην πραγματικότητα, όμως, αμφότερες φορούν αυτά τα προσωπεία για να κρύψουν τις ανασφάλειές τους. Η εμφάνιση πρώτα του Juan Antonio (Javier Bardem) και στη συνέχεια της Maria Elena (Penelope Cruz) είναι ο καταλύτης που θα απογυμνώσει τις δήθεν κατασταλαγμένες περσόνες τους και θα τις φέρει κατάμουτρα με υπαρξιακές αγωνίες πρωτόγνωρες. Οι κοσμοθεωρίες τους θα κλονιστούν σοβαρά γνωρίζοντας, διαδοχικά, το φλογερό, πρώην αντρόγυνο: δυο άνθρωποι αυθεντικά παθιασμένοι που έχουν αποδεχτεί το εφήμερο των αισθημάτων και των απολαύσεων, το τυχαίο στις ανθρώπινες σχέσεις, την πολύπλοκη εκείνη «χημεία» που μας κάνει να διώχνουμε όσα θέλουμε και να νιώθουμε έλξη για όσα μοιάζουν αντίθετα από εμάς.

Η Cristina, που θέλει να αυτοπαρουσιάζεται ως παρορμητική, καταλήγει να συζεί με τον Juan Antonio. Ωστόσο, η Vicky είναι αυτή που θα γνωρίσει πρώτα μια βραδιά καυτού έρωτα με τον Ισπανό, ζωγράφο στο επάγγελμα, γόη. Αυτό που αναζητούσε στην μεταπτυχιακή της έρευνα, το βρίσκει σε κείνον και στα αισθήματα που αναπόφευκτα γεννώνται μέσα της. Το σεξ κερδίζει περίοπτη θέση αυτή τη φορά στην ανάλυση του Allen και, εν τέλει, το Vicky Cristina Barcelona αναδεικνύεται σε έναν ύμνο για το πάθος. Η ζωή είναι οι στιγμές που περνούν μία προς μία χωρίς επιστροφή και αυτοί που το αντιλαμβάνονται, επιζητούν την ηδονή κάθε στιγμής και την ζουν στα άκρα. Αυτοί είναι ο Juan Antonio και η Maria Elena: ζωντανοί, πολύχρωμοι, εκρηκτικοί, αλλά και συνειδητοποιημένοι όσον αφορά τον παραλογισμό της ανθρώπινης ύπαρξης. Μπροστά τους, η Vicky και η Cristina μοιάζουν με ανδρείκελα. Όπως αποκαλύπτει και ο τίτλος, το δικό τους εσωτερικό ταξίδι σαρκάζει ο Woody και η αντίθεση της έκφρασής τους κατά την άφιξη και κατά την αποχώρηση αντίστοιχα από τη Βαρκελώνη είναι εύγλωττη.

Το φιλμ είναι ξεκάθαρα έργο ενός έμπειρου δημιουργού, με μια διαυγή σκηνοθετική ματιά, που γνωρίζει πως να κρατήσει τις ισορροπίες ανάμεσα στις σκηνές του. Ξεκαρδιστικός ανά στιγμές, όπως μόνο αυτός ξέρει, εντυπωσιάζει περισσότερο όμως με την αφηγηματική του οικονομία χτίζοντας ένα απολαυστικά ξεκούραστο έργο (ας επισημανθεί αυτό το στοιχείο ως ένα βασικό χαρακτηριστικό του Allen των 00’s, ειδικά από το Match Point και μετά). Ταυτόχρονα, η ειρωνική του ματιά αποδεικνύεται πολυεπίπεδη, καθώς δεν παραλείπει να αφήσει και ένα διαπολιτισμικό σχόλιο που αγγίζει τα όρια του αυτοσαρκασμού δεδομένου ότι και ο ίδιος είναι ένας Αμερικανός σκηνοθέτης/τουρίστας στην μεσογειακή Ευρώπη. Προσέξτε την επιμονή της Maria Elena στην μητρική της γλώσσα όποτε νευριάζει και τις διαρκείς προτροπές του Juan Antonio να μιλάει στα αγγλικά.

Η Rebecca Hall, σχετικά άγνωστη μέχρι πρότινος, εντυπωσιάζει σε έναν χαρακτήρα που αφήνει μόνο υπόνοιες των πραγματικών του αισθημάτων, αλλά την παράσταση κλέβουν με άνεση οι δύο Ισπανοί του cast. O Juan Antonio και η Maria Elena αναδεικνύονται ως οι δύο καλύτεροι γουντυαλλενικοί χαρακτήρες από την εποχή του Harry Block και του Emmet Ray τουλάχιστον! Ο Bardem χτίζει έναν χαρακτήρα στο άλλο άκρο από τον Anton Chigurh του No Country, αλλά εξίσου αφοπλιστικό, ενώ η Penelope Cruz επωφελείται της φυσικής χαλαρότητας του σκηνοθέτη της και οργιάζει ερμηνευτικά. Ζωγραφίζει μια αξέχαστη γυναικεία φιγούρα, νευρωτική, ξεκαρδιστική αλλά και υπόγεια μελαγχολική. Η Maria Elena είναι μανιοκαταθλιπτική με ένα σχεδόν ποιητικό τρόπο, όπως αποδεικνύεται από την «μαζί δεν κάνουμε και χώρια δεν μπορούμε» σχέση της με τον Juan Antonio. Μέσω αυτής, ο Woody δηλώνει απερίφραστα ότι προτιμάει να ζήσει το πάθος σε όλο του το μεγαλείο, παρά να μην ερωτευτεί ποτέ του, έστω και αν αυτό σημαίνει να κινδυνεύεις (κυριολεκτικά) στην αγκαλιά της γυναίκας που αγαπάς.

Όσοι συμμερίζονται την άποψή του και έχουν καταλάβει ότι "Life is short. Life is dull. Life is full of pain", δεν πρέπει να διστάσουν ούτε στιγμή μπροστά στο Vicky Cristina Barcelona. Πρόκειται για έναν οξύ αλλά αλάνθαστο καθρέφτη των μοντέρνων ερωτικών σχέσεων: οι ήρωες καταλήγουν είτε μόνοι, είτε φυλακισμένοι σε σχέσεις πολύ μακριά από τα όνειρα και τις προσδοκίες τους.

Αχιλλέας Παπακωνσταντής

5 σχόλια:

ELLIExirium είπε...

Πολύ καλή ταινία κατά τη γνώμη μου (και το λέω επειδή σε κάποιους γνωστούς μου δεν άρεσε). Γλυκιά και δυνάτη μαζί. Αδιαμφισβήτητα γεμάτη πάθος και ζωντάνια. Κατά την ταπεινή μου άποψη -πάντα- η καλύτερη του Γούντυ Άλεν μετά το Match point!

Monsieur Hulot είπε...

Καλησπερα Αχιλλεα και συγχαρητηρια για το μπλογκ σου!!
Ο Woody Allen ειναι ενας απο τους 20 πιο αγαπημενους μου σκηνοθετες.Οι ατακες και οι χαρακτηρες των ταινιων του εχουν γραψει ιστορια!
Το Vicky Cristina Barcelona ειναι η πιο αγαπημενη μου του Woody, αυτης της δεκαετιας, μετα το Match Point.
Χιουμορ, κοφτερη ειρωνια, ωραια τοπια.Η Cruz καλη, αλλα δε νομιζω πως ηταν για Oscar.

3,5/5

Άκης Καπράνος είπε...

Ρε φιλε.
τι κειμεναρα έγραψες πάλι.

theachilles είπε...

ELLIExirium,
αν σε κάποιον δεν αρέσει ούτε αυτό, απλά δεν έχει ελπίδα αν βρει το φως ποτέ. Για μας τους Αλλενικούς, τούτο εδώ κατέχει μια θέση κοντά στην κορυφή μιας (ογκωδέστατης) φιλμογραφίας ανεκτίμητης.

Monsieur Hulot,
Ευχαριστώ πολύ για τον καλό λόγο. Ο Woody είναι ένας από τους αγαπημένους μου φίλους. Και προσωπικά μιλώντας, το Vicky Cristina είναι η κορυφαία στιγμή του αυτή τη δεκαετία - το εννοώ, κι ας με πιάσεις να λέω το ίδιο για όποια (μα όποια) ταινία του βλέπω εκείνη την ώρα! Η Cruz είναι θεά εδώ, έχει δίκιο, το Oscar είναι λίγο για την Maria Elena της! Στο πάνθεον του γουντυαλλενικών ηρώων.

Άκη,
μας χτυπούν (ποτέ απλά αγγίζουν) οι ίδιες χορδές, φίλε. Για να παραφράσω μια κορυφαία ατάκα της Maria Elena, "Βότκα; Σύντομα;

ΠΑΝΟΣ είπε...

Πολύ πολύ ωραίο κείμενο, ΤΟ ΗΞΕΡΑ!
Λατρεύω την ταινία, όπως είχα γράψει σε σένα, πώς να μη λατρέψει κανείς αυτό το κομψοτέχνημα μιας τόσο θετικά παραγωγικής περιόδου του λατρεμένου Woody, ακόμη κι αν δεν έχει αφιερώσει την μισή καρδιά του σε αριστουργήματα όπως τα Annie Hall, Manhattan και Match Point; Φτάνει που όλοι, ακόμη κι αν δεν το έχουμε καταφέρει, λαχταρούμε μια ζωή πορευόμενη από τα πραγματικά μας πάθη και ηδονές, χωρίς συμβάσεις, με (επιτέλους σε φιλμ του Allen) πραγματικό ερωτισμό! Και ο δικός μας Woody λοξοδρομεί ευχάριστα από το φλύαρο καλαμπουρτζή χωρίς να πετά κιόλας στα σκουπίδια την περσόνα του, γεμίζοντας με αρώματα από Annie Hall – Diane Keaton και Hannah – Mia Farrow. Και αν όλοι αυτοί οι ερεθιστικοί χαρακτήρες παραμένουν εφήμεροι όπως οι έρωτές τους, μέχρι να καταλήξουν ουσιαστικά στη μοναξιά τους, λίγο μας νοιάζει: Τι διάολο, ποτέ δεν απολαύσαμε μια ερωτική διαδρομή τόσο πολύ!

Δημοσίευση σχολίου